عنوان فارسی مطالعه:

درک تعیین‌کننده‌های اجتماعی بیماری‌های منتقله توسط پشه آئدس در ایران: کاوشی کیفی درباره چالش‌ها و راه‌حل‌های سیاستی

عنوان انگلیسی مطالعه:

Understanding the social determinants of Aedes-borne diseases in Iran: A qualitative exploration of challenges and policy solutions

چکیده مطالعه:

مقدمه:

بیماری‌های منتقله توسط پشه آئدس، تحت تأثیر نه‌تنها عوامل بوم‌شناختی و زیستی، بلکه به‌طور تعیین‌کننده‌ای تحت تأثیر تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت، چالش‌های فزاینده‌ای را برای سلامت عمومی در سراسر جهان ایجاد می‌کنند. در ایران، ظهور انتقال محلی دنگی، این بیماری‌ها را به‌عنوان شاخص‌های جانشین مؤثری برای بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و محیطی بر عدالت در سلامت برجسته می‌سازد. با این حال، شواهد درباره عوامل محرک مختص هر بافت و پاسخ‌های مؤثر همچنان اندک است. هدف این مطالعه، شناسایی تعیین‌کننده‌های اجتماعی کلیدی سلامت و پیشنهاد مداخلات اولویت‌بندی‌شده برای پشتیبانی از سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد بود.

روش مطالعه:

این مطالعه با روش‌های آمیخته، شامل دو مرور دامنه‌ای درباره تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت در بیماری‌های منتقله توسط پشه آئدس و مداخلات متمرکز بر تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت بود که با داده‌های کیفی حاصل از مصاحبه‌های عمیق با ۲۱ متخصص سلامت در سطح ملی و استانی در ایران تکمیل شد. داده‌ها با استفاده از رویکرد تحلیل محتوای استقرایی تحلیل شدند و نرم‌افزار MAXQDA 25 در سراسر فرایند تحلیل به کار رفت. مداخلات شناسایی‌شده از طریق تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاره اولویت‌بندی شدند؛ در این فرایند، دیدگاه خبرگان با استفاده از یک چک‌لیست برخط و یک پلتفرم دیجیتال و بر پایه چهار معیار کلیدی اثربخشی، امکان‌پذیری، پذیرش اجتماعی و حمایت سیاسی در تحلیل لحاظ شد.

یافته‌ها:

یافته‌ها نشان می‌دهند که نابرابری‌های اجتماعی‌اقتصادی، آگاهی ضعیف جامعه و ظرفیت محدود نظام سلامت، به‌طور قابل‌توجهی خطر بیماری را افزایش می‌دهند. به‌طور مشخص، ظهور و گسترش محلی دنگی به‌عنوان شاخصی حساس عمل می‌کند که آسیب‌پذیری‌های اجتماعی گسترده‌ترِ مؤثر بر پیامدهای سلامت را بازتاب می‌دهد. راهبردهای یکپارچه چندبخشی—شامل آموزش سلامت، مدیریت محیطی، پایش دیجیتال و همکاری بین‌بخشی—برای کنترل مؤثر ضروری‌اند. اقدامات اولویت‌دار شامل آموزش کارکنان سلامت، ادغام پیشگیری از بیماری در برنامه‌های درسی آموزشی و ارتباطات متناسب‌سازی‌شده با بهره‌گیری از زبان‌های بومی و رهبران مورد اعتماد جامعه است.

نتیجه‌گیری:

این مطالعه تأکید می‌کند که بیماری‌های منتقله توسط پشه آئدس نه‌تنها تهدیدهای زیستی هستند، بلکه بازتابی از نابرابری‌های اجتماعی و ساختاری زیربنایی نیز به‌شمار می‌آیند. با در نظر گرفتن دنگی و بیماری‌های مرتبط به‌عنوان شاخص‌های دیده‌بان تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت، سیاست‌گذاران می‌توانند راهبردهای یکپارچه و عدالت‌محور را بهتر طراحی کنند. کنترل بیماری‌های منتقله توسط پشه آئدس مستلزم گذار از رویکردهای بیماری‌محور به‌سوی راهبردهای جامع و مبتنی بر تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت است؛ راهبردهایی که مشارکت جامعه را تقویت کنند، زیرساخت‌های محیطی و سلامت را بهبود بخشند و هماهنگی بین‌بخشی را ارتقا دهند. مداخلات اولویت‌بندی‌شده شناسایی‌شده در این مطالعه، نقشه راهی عملی برای تقویت آمادگی و پاسخ در ایران و سایر زمینه‌های مشابه فراهم می‌کنند.