درباره شبکه

«شبکه مراکز تحقیقات و فناوری عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت» با هدف ایجاد هماهنگی و هم‌افزایی میان مراکز تحقیقاتی فعال در حوزه عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت و عدالت در سلامت شکل گرفته است. این شبکه مجموعه‌ای از واحدها و مراکز تحقیقاتی عمدتاً مستقر در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور است که با بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و اجرایی خود برای تولید شواهد، شناسایی مسائل و ارائه راهکارهای مؤثر در زمینه ارتقای سلامت و کاهش نابرابری‌های سلامت فعالیت می‌کنند.

مقدمات تأسیس دبیرخانه شبکه در سال ۱۳۹۱ در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی فراهم شد. شبکه با هدف هماهنگی میان مراکز تحقیقاتی مرتبط، توسعه همکاری‌های ملی و بین‌المللی و ایجاد ارتباط مؤثر میان پژوهش، سیاست‌گذاری و اقدام در حوزه عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت فعالیت می‌کند.

رویکرد شبکه بر این اصل استوار است که سلامت افراد و جوامع تنها حاصل خدمات بهداشتی و درمانی نیست، بلکه شرایط اجتماعی و اقتصادی زندگی مردم، از جمله محیط زندگی و کار، آموزش، اشتغال، درآمد و سایر عوامل اجتماعی، نقش اساسی در شکل‌گیری سلامت و نابرابری‌های سلامت دارند. از این رو، شبکه تلاش می‌کند با تقویت همکاری بین‌بخشی و رویکرد «سلامت در همه سیاست‌ها» (Health in All Policies)، شواهد علمی را به تصمیم‌گیری و اقدام مؤثر تبدیل کند.

شبکه در حال حاضر از گستردگی مراکز تحقیقاتی در دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های خود برای اجرای مطالعات چندمرکزی، پیمایش‌های ملی، پایش عوامل تهدیدکننده سلامت و انتقال یافته‌های پژوهشی به سطوح سیاست‌گذاری استفاده می‌کند.

نام انگلیسی شبکه برای استفاده در وابستگی سازمانی مقالات اعضا عبارت است از: Iranian Research Network for Social Determinants of Health (IRNSDH), Tehran, Iran.

معرفی برنامه راهبردی شبکه

برنامه راهبردی شبکه تحقیقات و فناوری عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت برای دوره ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۸، چارچوب اصلی جهت‌دهی فعالیت‌های علمی، پژوهشی، آموزشی و سیاستی شبکه در پنج سال آینده است. این برنامه با هدف ایجاد انسجام میان مأموریت، چشم‌انداز، اهداف کلان و اقدامات اجرایی شبکه تدوین شده و مبنایی برای اولویت‌گذاری، برنامه‌ریزی و ارزیابی عملکرد شبکه و مراکز عضو فراهم می‌کند.

در تدوین این برنامه، ابتدا رسالت، چشم‌انداز و ارزش‌های شبکه بازتعریف و سپس وضعیت داخلی و محیط بیرونی شبکه با استفاده از تحلیل SWOT بررسی شده است. بر اساس این تحلیل، راهبردهای پنج‌ساله، اهداف اختصاصی، شاخص‌ها و برنامه‌های عملیاتی شبکه تعیین شده‌اند.

محورهای اصلی برنامه راهبردی شامل تولید علم و نوآوری در زمینه عوامل و تهدیدکننده‌های اجتماعی سلامت، تأمین شواهد مورد نیاز برای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری، تبیین و ترویج مفهوم عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت و توانمندسازی پژوهشگران و مدیران است. برنامه همچنین بر استفاده از ظرفیت گسترده مراکز عضو برای انجام مطالعات و پیمایش‌های ملی، تولید گزارش‌های کاربردی، توسعه آموزش‌های هدفمند و تقویت ارتباط با سیاست‌گذاران و سایر ذی‌نفعان تأکید دارد.

چشم‌انداز برنامه تا سال ۱۴۰۸، تبدیل شبکه به نهادی پویا، پیشرو و نوآور در ارتقای سلامت و عدالت در سلامت است؛ نهادی که بتواند از طریق همکاری‌های ملی و بین‌المللی، توسعه پژوهش‌های کاربردی و تقویت ظرفیت اعضا، نقش مؤثرتری در پاسخ به مسائل اجتماعی مؤثر بر سلامت کشور ایفا کند.

این برنامه، علاوه بر تعیین جهت حرکت شبکه، مبنایی برای هماهنگی فعالیت مراکز عضو، انتخاب اولویت‌های سالانه، تعریف پروژه‌های مشترک و سنجش میزان پیشرفت شبکه در دستیابی به اهداف خود خواهد بود.

مأموریت، چشم‌انداز و محورهای فعالیت

مأموریت

مأموریت شبکه، ایجاد هماهنگی مؤثر میان مراکز تحقیقاتی و سایر ذی‌نفعان حوزه عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، توسعه همکاری‌های ملی و بین‌المللی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی برای تولید دانش، سیاست‌گذاری و کمک به حل مسائل سلامت و عدالت در سلامت است.

شبکه در چارچوب این مأموریت:

• از ظرفیت‌های علمی و تخصصی مراکز عضو برای تولید علم، ایده‌پردازی و نوآوری در حوزه عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت و عدالت در سلامت استفاده می‌کند؛
• شواهد مورد نیاز مدیران و سیاست‌گذاران را برای تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد فراهم می‌سازد؛
• عوامل اجتماعی تهدیدکننده سلامت و نابرابری‌های سلامت را در سطوح ملی و استانی شناسایی و پایش می‌کند؛
• زمینه طراحی و اجرای مداخلات علمی و بین‌بخشی برای ارتقای سلامت و عدالت در سلامت را فراهم می‌کند؛
• با تقویت مشارکت ذی‌نفعان، سازمان‌های دولتی، دانشگاه‌ها، نهادهای مدنی و سایر بخش‌های اثرگذار بر سلامت، به توسعه رویکرد «سلامت در همه سیاست‌ها» کمک می‌کند.

چشم‌انداز

چشم‌انداز شبکه در برنامه راهبردی ۱۴۰۴–۱۴۰۸، تبدیل شدن به نهادی پویا، پیشرو و نوآور در ارتقای سلامت جامعه و عدالت در سلامت تا سال ۱۴۰۸ است. شبکه این چشم‌انداز را از طریق بهبود شاخص‌های اجتماعی و اقتصادی مرتبط با سلامت، توانمندسازی اعضای شبکه، توسعه همکاری‌های علمی ملی و بین‌المللی و اجرای پروژه‌های بنیادی و کاربردی دنبال می‌کند.

در این افق، شبکه در پی آن است که عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت و عدالت در سلامت به یکی از اولویت‌های اصلی سازمان‌ها، نهادهای دولتی و غیردولتی و سایر بخش‌های اثرگذار بر سلامت تبدیل شود و ظرفیت مراکز تحقیقاتی کشور برای پاسخ به مسائل واقعی سلامت جامعه به‌صورت نظام‌مند به کار گرفته شود.

محورهای فعالیت

1. تولید علم و نوآوری در حوزه عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت: شناسایی عوامل و تهدیدهای اجتماعی مؤثر بر سلامت، بررسی روابط علت و معلولی، توسعه راهکارهای ملی و محلی و ارزیابی اثربخشی مداخلات.
2. پایش عوامل تهدیدکننده سلامت و نابرابری‌های سلامت: جمع‌آوری و تحلیل شواهد درباره عوامل اجتماعی آسیب‌رسان به سلامت و نابرابری‌های سلامت در سطح استان‌ها و کشور.
3. تأمین شواهد برای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری: تولید، تجمیع و ترجمه شواهد پژوهشی به گزارش‌ها و خلاصه‌های سیاستی.
4. توسعه مطالعات ملی و چندمرکزی: استفاده از ظرفیت مراکز عضو برای انجام پیمایش‌های ملی و مطالعات چندمرکزی.
5. طراحی و ارزیابی مداخلات بین‌بخشی: طراحی راهکارها و مداخلات مبتنی بر شواهد با مشارکت سازمان‌ها و نهادهای خارج از نظام سلامت.
6. تقویت همکاری‌های بین‌بخشی و سلامت در همه سیاست‌ها: وارد کردن ملاحظات سلامت در سیاست‌ها و برنامه‌های سایر بخش‌ها.
7. آموزش و توانمندسازی: توسعه دانش و مهارت پژوهشگران، مدیران و سایر ذی‌نفعان.
8. توسعه ارتباطات علمی و همکاری‌های ملی و بین‌المللی: تقویت ارتباط میان مراکز عضو، دانشگاه‌ها و سازمان‌های پژوهشی و سیاست‌گذاری.

معرفی اعضای شبکه

اعضای شبکه شامل اعضای هیئت علمی، پژوهشگران، مدیران و متخصصان مراکز عضو شبکه هستند. برای هر عضو، تصویر، نام، سمت و وابستگی سازمانی نمایش داده می‌شود.

مراکز عضو شبکه

فهرست مراکز عضو شبکه. برای هر مرکز، لوگوی رسمی همان مرکز و در صورت نبود آن، لوگوی دانشگاه مربوطه استفاده شده است.

لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عدالت در سلامت دانشگاه علوم پزشکی تهران	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی اردبیل	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی ارومیه
لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی البرز	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی بابل
لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی تبریز	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی جهرم
لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی بیرجند	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی زنجان
لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی ساوه	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی سمنان	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات علوم رفتاری و اجتماعی در سلامت دانشگاه علوم پزشکی شاهرود
لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت در غدد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دهان و دندان دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی شیراز	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی
لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات مدیریت رفاه اجتماعی دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی قزوین	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی کاشان
لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی کردستان	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی کرمان	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دهان و دندان دانشگاه علوم پزشکی کرمان
لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل محیطی تأثیرگذار بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقای سلامت دانشگاه علوم پزشکی گناباد
لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی گناباد	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی گیلان	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی لرستان
لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی در ارتقای سلامت خلیج فارس دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی همدان
لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دانشگاه علوم پزشکی یاسوج	لوگوی رسمی در دسترس نیست دانشکده علوم بهزیستی و توانبخشی دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی	لوگوی رسمی در دسترس نیست مرکز پژوهش‌های سلامت مبتنی بر مشارکت جامعه دانشگاه علوم پزشکی تهران

شورای پژوهشی–آموزشی شبکه

شورای پژوهشی–آموزشی شبکه تحقیقات و فناوری عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، یکی از ارکان علمی و تخصصی شبکه است که با هدف هدایت، هماهنگی و ارتقای فعالیت‌های پژوهشی و آموزشی در حوزه عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت فعالیت می‌کند.

این شورا با بهره‌گیری از ظرفیت اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی و متخصصان حوزه سلامت، در جهت هم‌راستا کردن فعالیت‌های علمی شبکه با اولویت‌های ملی سلامت، سیاست‌های کلان کشور و برنامه راهبردی شبکه فعالیت می‌کند.

اعضای شورا برای یک دوره دو‌ساله منصوب شده‌اند و مأموریت آنان استفاده از ظرفیت‌های ملی و بین‌المللی برای توسعه دانش، تقویت پژوهش‌های کاربردی و کمک به ارتقای سلامت جامعه از طریق همکاری‌های بین‌بخشی است.

اعضای شورای پژوهشی–آموزشی

• دکتر نرگس رستمی گوران — عضو هیئت علمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
• دکتر ندا سلیمان‌وندی آذر — عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران
• دکتر عفت محمدی — عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران
• دکتر عنایت‌الله همایی‌راد — عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی گیلان
• دکتر بختیار پیروزی — عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان
• دکتر احد بختیاری — عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران
• دکتر مرتضی عبداللهی — عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
• دکتر مصطفی امینی‌رارانی — عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

نقش شورا در شبکه

شورای پژوهشی–آموزشی به‌عنوان بازوی علمی شبکه، زمینه ارتباط نظام‌مند میان اولویت‌های سلامت کشور، ظرفیت‌های پژوهشی مراکز عضو و نیازهای سیاست‌گذاری را فراهم می‌کند. این شورا از طریق تعریف اولویت‌های پژوهشی، توسعه مطالعات مشترک، تقویت آموزش تخصصی و تبدیل یافته‌های علمی به مستندات قابل استفاده برای سیاست‌گذاران، در تحقق اهداف شبکه در زمینه ارتقای سلامت و کاهش نابرابری‌های سلامت نقش دارد.